II wojna światowa

23.01.2020

75 lat temu stracono Helmuta Jamesa von Moltke

Helmut James Graf von Moltke, założyciel organizacji „Krąg z Krzyżowej”, przed Ludowym Trybunałem Sprawiedliwości. Berlin, 1944 r. Źródło: Bundesarchiv Helmut James Graf von Moltke, założyciel organizacji „Krąg z Krzyżowej”, przed Ludowym Trybunałem Sprawiedliwości. Berlin, 1944 r. Źródło: Bundesarchiv

75 lat temu w berlińskim więzieniu wykonano wyrok śmierci na Helmucie Jamesie von Moltke, założycielu antynazistowskiej organizacji Krąg z Krzyżowej - przypomina Fundacja „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego, która mieści się w dawnym majątku von Moltke.

W Krzyżowej na Dolnym Śląsku, w majątku Helmuta Jamesa von Moltke, w latach drugiej wojny światowej znajdował się ośrodek niemieckiej opozycji antyhitlerowskiej. Początkiem tzw. Kręgu z Krzyżowej było spotkanie von Moltkego z Peterem Yorckiem von Wartenburgiem, które odbyło się w 1940 r. 

Członkowie Kręgu z Krzyżowej opracowywali wizję ustroju nowych Niemiec i powojennej Europy, w oparciu o zasady federalizmu, prawa człowieka i chrześcijańską myśl społeczną. Część członków Kręgu z Krzyżowej drogę do obalenia dyktatury widziała w zamachu na Hitlera. Udział von Moltkego w działalności opozycyjnej wyszedł na światło dzienne dopiero po nieudanym zamachu na Hitlera 20 lipca 1944 r.

CZYTAJ TAKŻE

W spotkaniach Kręgu z Krzyżowej w latach 1942-43 brała udział również żona Helmuta - Freya von Moltke. W styczniu 1944 r. von Moltke wraz z innymi członkami Kręgu z Krzyżowej został aresztowany przez Gestapo, a rok później, 23 stycznia 1945 r., stracony w więzieniu w Ploetzensee. W okresie aresztowania Freya prowadziła z mężem intensywną korespondencję, która po raz pierwszy została wydana w Niemczech w 1988 r. jako "Listy do Frei". Obecnie materiały te stanowią jedno z ważniejszych świadectw działalności opozycyjnej przeciwko dyktaturom XX w.

Dziś w dawnym majątku von Moltke w Krzyżowej działa Fundacja "Krzyżowa" dla Porozumienia Europejskiego, która powstała na początku lat 90. XX w. z inicjatywy Polaków, Niemców, Holendrów i Amerykanów. 

W Krzyżowej 12 listopada 1989 r. odbyło się spotkanie premiera Polski Tadeusza Mazowieckiego i kanclerza Niemiec Helmuta Kohla, w czasie którego odprawiono słynną "Mszę Pojednania".

Obecnie neobarokowy zespół pałacowy jest miejscem spotkań młodzieży z Polski i Niemiec oraz innych krajów. Fundacja „Krzyżowa”, od początku jej powołania zakładała, że dialog pomiędzy narodami zmierzający do wzajemnego zrozumienia powinien być prowadzony przede wszystkim z udziałem młodych ludzi.(PAP)

autor: Piotr Doczekalski

pdo/ dki/

Wszelkie materiały (w szczególności depesze agencyjne, zdjęcia, grafiki, filmy) zamieszczone w niniejszym Portalu chronione są przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Materiały te mogą być wykorzystywane wyłącznie na postawie stosownych umów licencyjnych. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników Portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, bez ważnej umowy licencyjnej jest zabronione.
Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL